Home Zdrowe życieZdrowie Ksylitol – słodzik idealny?

Ksylitol – słodzik idealny?

by Julita Bator

KSYLITOL
Od jakiegoś czasu w przepisach kulinarnych coraz częściej pojawia się ksylitol jako zdrowy, niskokaloryczny zamiennik cukru. Z publikacji tych wyłania się mniej więcej taki obraz: Chcesz być fit? Jedz ksylitol/erytrytol. Proste. W epoce, w której nadwaga, otyłość, insulinooporność, cukrzyca są tak obecne w naszym życiu, jak nigdy dotąd, niskokaloryczne substancje słodzące zyskują coraz więcej zwolenników. Czy rzeczywiście sprawa jest tak nieskomplikowana i bezproblemowa, jak się wydaje na pierwszy rzut oka? Czy faktycznie możemy zacząć bezkarnie się objadać słodkościami, w których kojarzony z otyłością, próchnicą i nadpobudliwością cukier zastąpiony został po prostu ksylitolem? A jedyną przeszkodą na drodze do wymarzonej sylwetki będzie od tej pory tylko (dla niektórych zaporowa) cena ksylitolu?

Ksylitol, zwany powszechnie cukrem brzozowym nie jest w rzeczywistości ani cukrem, ani (najczęściej) brzozowym. Jest alkoholem cukrowym, który ze względu na sposób pozyskiwania zaliczany jest do półsyntetycznych substancji słodzących (E 967). Jest on pozyskiwany np. z drewna, czy łykowatych części roślin (np. kukurydzy, brzozy). Ksylitol mimo pewnych zalet, których trudno mu odmówić, posiada także wady, o których warto wiedzieć, zanim obdarzy się go pełnią zaufania i okaże się mu bezgraniczny zachwyt.

ZALETY:

Z punktu widzenia zwykłego konsumenta jego największym atutem jest to, że w porównaniu do białego cukru (do którego jest łudząco podobny w smaku i wyglądzie) ma od niego niższy indeks glikemiczny i jest mniej kaloryczny (o około 30-40%). Zazwyczaj nie wpływa znacząco na poziom cukru i insuliny we krwi, stąd ogólnonarodowy, – światowy zachwyt: Jemy i nie tyjemy!

Ksylitol może wywierać pozytywny wpływ na środowisko jamy ustnej. Może korzystnie wpływać na florę jamy ustnej, zmniejszać próchnicę i zapobiegać powstawaniu ubytków.

WADY:

Może być toksyczny dla psów (nawet w niewielkich ilościach).

Może wywoływać zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Ksylitol może fermentować w jelicie i tworzyć korzystne środowisko dla rozwoju szkodliwych bakterii, co skutkuje problemami trawiennymi (biegunką, wzdęciami, gazami).

Może (choć nie musi) podnosić poziom cukru we krwi – uwaga diabetycy.

Niewskazany jest przy niewydolności nerek.

Badania przeprowadzone na myszach wykazały, że ksylitol zmieniał skład ich mikroflory jelit. Nie dysponujemy na razie podobnymi badaniami w odniesieniu do ludzi. Możemy jedynie starć się być ostrożni.

Paradoksalnie, ksylitol (podobnie jak inne niskokaloryczne słodziki) może przyczynić się do wzrostu masy ciała. Osoby jedzące nienaturalnie słodkie produkty w pewnym momencie znieczulają się na prawdziwy smak jedzenia. Naturalne, nieprzetworzone produkty (jak naturalnie słodkie owoce i warzywa) nie wydają się już potem wystarczająco słodkie. A więc może to w konsekwencji prowadzić do mniej zdrowej diety, obfitującej w słodkie przekąski.

Pewne kontrowersje budzi też jedna z metod wytwarzania ksylitolu. Nie wynika z niej, że ksylitol jest szkodliwy, a jedynie pokazuje, że nie jest on substancją naturalną, jak się go często przedstawia. Podczas skomplikowanej operacji, jaką jest otrzymanie ksylitolu z surowca, ma m.in. proces uwodornienia ksylozy, podczas którego stosuje się nikiel. (Z uwodornieniem kojarzą się jednoznacznie produkty syntetyczne, np. margaryna. Natomiast nikiel jest silnym alergenem).

WNIOSKI:

TAK dla: gumy do żucia, pasty do zębów i płynu do płukania jamy ustnej z dodatkiem ksylitolu. W celu zapobiegania próchnicy rekomenduje się ok. 10-15 g ksylitolu dziennie dla osoby dorosłej. (Połowę tej ilości – dla dzieci powyżej 3-4 r.ż. Młodsze dzieci dostają jeszcze mniejszą dawkę). Większy sukces odnotowano, gdy ksylitol był stosowany w mniejszych, podzielonych dawkach, kilkakrotnie w ciągu dnia.

NIE dla: spożywania produktów z ksylitolem w dużych ilościach (powyżej 30-40 g dziennie dla osoby dorosłej). Tolerancja dla ksylitolu jest niższa w przypadku płynów, niż pokarmów stałych. (Tzn. ta sama ilość ksylitolu wypita np. w napojach może mieć efekt przeczyszczający i podrażniający układ pokarmowy, zaś zjedzona – już nie. Nie dotyczy to ksylitolu jako słodzika do kawy czy herbaty, ze względu na jego niską ilość.) Także inne alkohole cukrowe (za wyjątkiem erytrytolu) mogą podrażniać układ pokarmowy.

ERYTRYTOL
W przepisach kulinarnych zamiennie z ksylitolem występuje najczęściej erytrytol (E-968). Erytrytol to syntetyczna substancja słodząca, która w opracowaniach na temat alkoholi cukrowych uchodzi za zdrowszą i bezpieczniejszą niż ksylitol. Ma od niego mniej kalorii, nie ma wpływu na poziom cukru (ksylitol ma niewielki). Ponadto nie wywołuje problemów żołądkowo-jelitowych, nie fermentuje w jelitach, jest generalnie lepiej tolerowany przez ludzi niż ksylitol. Żeby jednak nie wpaść z deszczu pod rynnę nie możemy zapomnieć, że ani ksylitol, ani erytrytol nie są słodzikiem idealnym. Każdy z nich ma swoje zalety, ale też i wady, żaden z nich nie jest naturalnym produktem. (Erytrytol np. w połączeniu z glukozą lub fruktozą powoduje zaburzenie wchłaniania węglowodanów i wywołuje niepożądane skutki w płytce nazębnej). Żaden z nich nie może zastąpić naturalnych, nieprzetworzonych produktów. Ksylitol ani erytrytol NIE SĄ naturalnymi zamiennikami cukru.

Źródła:
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20473849/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5093271/
https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/are-artificial-sweeteners-a-good-alternative-to-sugar
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5537870/
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/diabetes/expert-answers/artificial-sweeteners/faq-20058038
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15786825/

Wiecej o ksylitolu możecie przeczytać w poniższych, bardziej „chemicznych” artykułach:
https://www.drugs.com/npp/xylitol.html
https://trocheinnacukiernia.home.blog/2015/02/18/ksylitol-bialy-oczyszczony-nienaturalny/
http://nowaalchemia.blogspot.com/2016/06/co-to-jest-ksylitol.html

Zobacz także

Dodaj komentarz